فِرمینگ

هر روز پنج سؤال تازه؛ بدون فرمول‌های پیچیده، فقط با کمی فکر و تخمین.

ماجرا چیه؟

۱

یه عدد حدس بزن

مثلاً «همین حالا چند نفر توی آسمان در حال پروازن؟» جواب دقیقش را کسی از حفظ نیست، اما با چند سرنخ ساده می‌شود حسابی به آن نزدیک شد.

۲

ببین چقدر نزدیک بودی

امتیاز نشان می‌دهد حدست چند برابر با جواب واقعی فاصله داشته. حدس دقیق امتیاز ۱ می‌گیرد؛ اگر ده برابر بیشتر یا کمتر گفته باشی، امتیازت ۱۰ می‌شود. پس هرچه امتیاز کمتر، بهتر!

۳

راه رسیدن به جواب رو ببین

بعد از هر حدس، یک راه‌حل ساده می‌بینی تا بفهمی چطور با چند تخمین کوچک می‌شد به جواب نزدیک شد.

یه مثال ساده

سؤال: یک استادیوم فوتبال معمولی چند صندلی دارد؟

به‌جای یک حدس شانسی، این‌طور حساب کن: حدود ۴۰ ردیف، در هر ردیف ۱۰ بخش و در هر بخش نزدیک ۱۰۰ صندلی. حاصل می‌شود حدود ۴۰ هزار صندلی؛ جواب واقعی هم همین حوالی است!

اگر حدست ۲۰ هزار باشد و جواب واقعی ۴۰ هزار، امتیازت ۲ می‌شود؛ یعنی دو برابر فاصله داشتی.

حالت ماراتن

سؤال پشت سؤال جواب بده؛ تا وقتی که ۳ جونت تموم بشه یا سؤال‌های تازه تموم بشن. هر بار که حدست خیلی دور بود، یک جون از دست می‌دی. ببین چند تا سؤال دووم میاری!

انریکو فرمی کی بود؟

اسم این بازی از یک فیزیک‌دان ایتالیایی-آمریکایی به نام انریکو فرمی (۱۹۰۱ تا ۱۹۵۴) گرفته شده؛ کسی که در سال ۱۹۳۸ جایزه‌ی نوبل فیزیک را برد و یکی از افرادی بود که اولین رآکتور هسته‌ای دنیا را ساخت.

اما چیزی که اسمش را ماندگار کرد، یک توانایی عجیب بود: فرمی می‌توانست فقط با چند فرض ساده و بدون هیچ داده‌ی دقیقی، به یک تخمین شگفت‌انگیز نزدیک برسد. معروف‌ترین داستانش مال آزمایش هسته‌ای «ترینیتی» در سال ۱۹۴۵ است؛ وقتی موج انفجار به او رسید، چند تکه کاغذ از دستش رها کرد و دید چقدر جابه‌جا شدند. فقط با همین فاصله‌ی ساده، قدرت انفجار بمب را تخمین زد؛ عددی که خیلی نزدیک به محاسبات دقیق بعدی با دستگاه‌های پیشرفته بود!

از همان‌جا، به سؤال‌هایی که در نگاه اول غیرممکن به‌نظر می‌رسند اما با چند فرض منطقی می‌شود به جوابشان نزدیک شد، «سؤال‌های فرمی» یا «تخمین فرمی» می‌گویند. اسم فِرمینگ هم دقیقاً برای همین انتخاب شده: اینجا داریم همان کاری را تمرین می‌کنیم که فرمی توی ذهنش انجام می‌داد.

داستان فِرمینگ رو بخون
نشان فِرمینگ

چند وقت پیش داشتم خیلی اتفاقی تو یه سایت مشابه انگلیسی‌زبان یه بازی مشابه رو امتحان می‌کردم و به این فکر می‌کردم که چه جالب می‌شه یه ابزار کاربردی مثل رویکرد انریکو فرمی به حل مسئله‌های تخمینی رو در قالب یه بازی تمرین کرد.

از اونجایی که همزمان داشتم یه مدت با ابزارهای AI جدید چیزهای مختلف رو امتحان می‌کردم، تصمیم گرفتم اینم امتحان کنم و ببینم می‌شه یه سایت ساده و نقلی به زبون فارسی راه انداخت و یه مقدار با تخمین‌های فرمی کلنجار رفت یا نه!

پس سؤال‌ها شکل گرفتند، دیتابیس ساخته شد، رنگ‌ها انتخاب شدند و فِرمینگ از دل همان کنجکاوی بیرون آمد. اگر بازی کردی و خوشت آمد، یعنی این کنجکاوی به چیزی دوست‌داشتنی تبدیل شده. اگر هم جایی ایرادی دیدی، خیالت راحت؛ هر وقت برسم بهترش می‌کنم 😅